Een eerlijke kans voor LHBTIQ+-asielzoekers

Het begon met een toevallige ontmoeting. Enkele jaren geleden kwam Michiel Keulemans in contact met een asielzoeker uit het Midden-Oosten. Deze man was gevlucht vanwege zijn geaardheid en stond er in Nederland helemaal alleen voor. ‘Ik ben hem gaan helpen. Met praktische zaken, maar vooral met zijn asielprocedure’, vertelt Michiel. ‘Gaandeweg zag ik hoeveel verschil dat maakte. Met de juiste begeleiding groeide zijn kans op een positieve uitkomst enorm. Uiteindelijk kreeg hij een verblijfsvergunning. Dat was prachtig om mee te maken, maar ik realiseerde me ook hoeveel LHBTIQ+-asielzoekers zonder steun nauwelijks een eerlijke kans krijgen.’

Van persoonlijke ervaring naar breder engagement

Die eerste ervaring maakte diepe indruk. Wat begon als individuele hulp groeide uit tot een bredere betrokkenheid. Michiel: ‘Stap voor stap ben ik me gaan inzetten voor anderen in dezelfde situatie. Ik merkte hoe groot de behoefte was aan iemand die hen wegwijs maakt, luistert en vooral helpt met voorbereiden. Dat bracht me op het idee om dit structureler en groter op te pakken. Er is zoveel nood en de impact kan enorm zijn. Dat drijft me. ’Volgens Michiel gaat het niet om het binnenhalen van positieve uitspraken in asielzaken. ‘Niet elke aanvraag hoeft positief te worden beoordeeld; dat is geen doel op zich. Maar elke LHBTIQ+-asielzoeker heeft recht op een eerlijke kans in de procedure. Dat betekent dat de IND zorgvuldig luistert en deskundig oordeelt en dat de asielzoeker de gelegenheid krijgt diens verhaal goed te kunnen vertellen. En daar gaat het nog te vaak mis.’

Waar het knelt

Hoewel er geen harde cijfers beschikbaar zijn, hoort Michiel veel verhalen die een rode draad laten zien. ‘Veel asielzoekers gaan onvoldoende voorbereid het zogenoemde Nader Gehoor in. Dit is het cruciale gesprek waarin hun asielrelaas wordt beoordeeld. Als je daarin je verhaal niet goed kunt vertellen, is de kans op een positieve uitkomst vrijwel nul. Dat gebeurt vaak door taalproblemen of simpelweg omdat men niet weet welke details belangrijk zijn. Terwijl datzelfde verhaal mét de juiste begeleiding juist ook overtuigend had kunnen zijn.’

Advocaten, vrijwilligers en de asielzoekers zelf bevestigen dat beeld. ‘Het is niet zo dat alle procedures gebrekkig verlopen,’ benadrukt Michiel. ‘Maar in veel gevallen wel rond het Nader Gehoor. En dat betekent dat er mensen teruggestuurd worden naar landen waar ze niet veilig zijn, simpelweg omdat ze in Nederland hun verhaal niet goed konden doen. Dat mag en kan niet de bedoeling zijn.’

De kracht van eenvoudige steun

Het mooie is volgens Michiel dat de oplossing vaak verrassend eenvoudig is: ‘Met relatief eenvoudige en gerichte begeleiding kun je een wereld van verschil maken. Denk aan het voorbereiden van het verhaal: wat zijn de belangrijke momenten? Hoe leg je uit waarom je je land moest verlaten? Hoe maak je een goede tijdlijn die het verhaal ondersteunt? Hoe vertel je over je seksuele oriëntatie of genderidentiteit, zeker als dat in je eigen cultuur altijd taboe was? Als iemand je helpt om daar woorden aan te geven, dan vergroot dat je kans op een eerlijke beoordeling enorm.’

Die begeleiding is niet alleen juridisch van aard, maar ook menselijk. ‘Het gaat om een luisterend oor, om er te zijn, om iemand serieus te nemen. Veel LHBTIQ+-asielzoekers hebben dat nog nauwelijks ervaren in hun leven en juist dan is het van onschatbare waarde.’

Op weg naar een stichting

Om dit structureel te maken, werkt Michiel aan de oprichting van een stichting die zich specifiek richt op LHBTIQ+-asielzoekers. ‘De komende maanden zijn cruciaal. Ik wil samenwerken met partners als Vluchtelingenwerk en gespecialiseerde advocaten en ondertussen de stichting formeel oprichten. Ook ben ik bezig een raad van toezicht en een bestuur samen te stellen. Het fundament moet stevig zijn, zodat dit initiatief toekomstbestendig is.’ De ambitie is helder: een organisatie die LHBTIQ+-asielzoekers ondersteunt vanaf het moment dat zij hun asielaanvraag doen en die hen voorbereidt op de procedure in Nederland.

Hoop en roeping

Voor Michiel gaat dit werk niet alleen over praktische hulp, maar ook over hoop en roeping. ‘Het raakt aan iets wezenlijks: dat ieder mens recht heeft op veiligheid en erkenning en dat niemand mag worden afgewezen vanwege wie die persoon is. We moeten omzien naar kwetsbaren en LHBTIQ+-asielzoekers horen daar absoluut bij. Juist omdat zij vaak tussen wal en schip vallen.’

Uitnodiging om mee te doen

Omdat de stichting nog in de opbouwfase zit, is steun van buitenaf meer dan welkom. ‘Ik kom graag in contact met mensen die zich aangesproken voelen door dit onderwerp’, zegt Michiel. ‘Misschien wil je er meer over weten, misschien kun je je expertise inzetten of misschien wil je meedenken in het bestuur of als vrijwilliger. Alle vormen van betrokkenheid zijn waardevol.’

Nawoord Geloof & Samenleving

Als Geloof & Samenleving willen wij in de toekomst deze stichting ondersteunen. Omdat wij geloven dat ieder mens recht heeft op veiligheid, op erkenning en op een eerlijk bestaan. Ongeacht afkomst, genderidentiteit of seksuele oriëntatie. Het werk van Michiel Keulemans laat zien hoe groot de impact kan zijn als mensen zich inzetten voor elkaar. Neem voor meer informatie contact met ons op via communicatie@remonstranten.org.